Devri

c'hwezañ

c'hwezañ

v.

I. V. intr.

(1) (en plt de la mer) Grossir.

(1866) FHB 96/346a. ar mor a c'hoeze hag a lamme goasoc'h goas.

(2) (en plt du temps) =

(1880) SAB 153. an amzer a c'hoezas, ar mor a ziezas ac e savas avel a benn.

(3) Se gonfler, enfler.

(1659) SCger 50a. enfler, tr. «c'hueza

(1924) ARVG Ebrel 76. Dal m'eo goloet an had, e c'hoarve ennan eul labour burzudus : c'houean ra ar c'hreunenn, diweskan 'ra ar goc'hen.

(4) (en plt du lait, etc.) Monter sur le feu.

(1877) EKG I 129. evel ma c'houez ar podad leaz lakeat da virvi var an tan.

(1942) VALLsup 105b. le lait monte sur le feu, tr. «c'houeza a ra al laez.»

(5) (en plt de la guerre) Éclater.

(1922) FHAB Meurzh 90. D'an ampoent, den ebet eus a barrez Kolorek n'en dije kredet e teuje souden ar brezel da c'houeza.

(6) (en plt de pâte) Lever.

(1975) UVUD 35. (Plougerne) e lakjes toaz e go dac'h an noz ag e teue da c'houeza.

(7) Enfler, gonfler, bouffir.

(c.1500) Cb 42a. enfler. b. huezaff coezffuaff.

(1732) GReg 109b. Bouffir, enfler, parlant du visage, tr. «C'hüeza. pr. c'hüezet

(1872) DJL 19. Jakez a lak eur mell prizen, hag a c'hue evel eur c'huirighel, pa ve laket eur blouzen en-hi.

►sens fig. C'hwezañ gant al lorc'h, gant an ourgouilh : se gonfler d'orgueil.

(1877) EKG I 129. e galoun o c'houeza gant an ourgouill.

(1924) ZAMA 199. Ha Laou Druilh a-wechou a c'houeze teo gant al lorc'h.

II. V. tr. d.

(1) Insuffler.

(1936) BREI 442/1b-c. An Ao. Joanno, ken gouiziek, ken ampart, ken antrin ha ma oa, a c'houeze buhez a bep sort dre lec'h ma tremene.

(2) Gonfler.

(1659) SCger 50a. enfler vne vessie, tr. «c'hueza ar c'huisignel (lire : c'huisiguel)

(3) C'hwezañ e jave : bomber la poitrine, le torse.

(1983) BRUD 63/32. Ar mêr a hwehas e jave.

(4) C'hwezañ e gein : faire le gros dos.

(1732) GReg 302b. Faire le gros dos, se voûter à dessein, tr. «c'huësa e guéyn

(5) C'hwezañ e gof : gonfler son ventre.

(1890) MOA 238a-b. Enfler (S'), Se gonfler, tr. «c'houeza he gof

(6) Grossir, exagérer, gonfler.

(1732) GReg 475b. Il grossit les vertus, & il deguise les vices, tr. «C'huëza a ra, ou, crisqui a ra, ar vertuzyou, é-qéhyd ma teu da ziiguiza ar viçzou.»

(1876) TDE.BF 92a. C'houeza ann traou, tr. «exagérer ce que l'on dit ou rapporte.»

(1927) GERI.Ern 84. c'houe(z)a v. a., tr. «exagérer.»

III. V. pron. réfl. En em c'hwezañ : se gonfler (d'orgueil).

(1710) IN I 96. d'en em c'hueza ha d'en em ourgouilli.

(1862) JKS.lam 150. Den diskiant ma'z oc'h, en em c'houeza a rit enn abek da vadelesiou Doue. ●(1889) ISV 484. Ha va den en em c'hoeze dre ma comze.

(1900) MSJO 89. e leac'h en em c'hueza gant an ourgouill. ●(1926) FHAB Kerzu 451. Aon bras en doa ive da welet ar re a oa e [e] gompagnunez, oc'h en em c'houezi pe o klask en em zevel.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...